شکستِ انحصار؛ طلوع عصرِ دانایی در قلمرو تاب‌آوری

شکستِ انحصار؛ طلوع عصرِ دانایی در قلمرو تاب‌آوری

در ادبیات حرفه‌ای، تاب‌آوری به معنای توانایی بازگشت به شرایط مطلوب پس از بحران است؛ اما گویی امروز، خودِ مفهوم تاب‌آوری در ایران، از یک بحران بزرگ به سلامت عبور کرده است: بحرانِ انحصار.

پایانِ دورانِ «متولیان خودخوانده»

سال‌ها بود که آموزش تاب‌آوری در حصار عده‌ای خاص قرار داشت که با نگاهی تجاری و انحصارطلبانه، خود را تنها مرجع و «پدرخوانده» این حوزه می‌پنداشتند. اما امروز، تکاپوی این افراد برای انتشار مطالب پراکنده در قالب صفحات مجعول و هویت‌های ساختگی، بیش از آنکه یک فعالیت آموزشی باشد، یک اعتراف صریح است؛ اعتراف به اینکه ساختارِ سنتیِ قدرتِ آن‌ها در برابر آگاهیِ جمعی فرو پاشیده است.

رسانه‌های مددکاری اجتماعی: معمارانِ روشنگری

پیروز واقعی این میدان، رسانه‌های مستقل و پویای مددکاری اجتماعی ایران هستند. این رسانه‌ها با استراتژی «تمرکززدایی از دانش»، موفق شدند:

• دیوار انحصار را فرو بریزند: دانش تخصصی را از اتاق‌های بسته به بطن سازمان‌ها بردند.
• سازمان‌ها را خودکفا کنند: با ارایه مدل‌های نوین و پرورش «تسهیلگران درون‌سازمانی»، نیاز سازمان‌ها به بودجه‌خوارانِ آموزشی را به حداقل رساندند.
• اخلاق حرفه‌ای را معنا کنند: اعلام آمادگی برای آموزش‌های داوطلبانه و رایگان، آخرین تیر بر پیکره‌ی نگاهِ معامله‌گرانه به رنج‌های انسانی بود.

تقابلِ «منفعت» و «مسئولیت»

وقتی بازارِ رصدِ بودجه‌های کلانِ پژوهشی و آموزشی کساد می‌شود، طبیعی است که افرادِ بازمانده از این غنیمت، به رفتارهای غیرحرفه‌ای روی آورند. اما تفاوت در اینجا روشن می‌شود:

یک سو، افرادی با هویت‌های کاذب در پیِ حفظ بقایِ اقتصادی خود هستند؛ سوی دیگر، جریانی هویت‌دار و متخصص که دغدغه‌اش «توانمندسازی واقعی» جامعه و سازمان‌هاست.

نتیجه‌گیری: پیروزیِ تخصص بر تظاهر

وضعیت امروز، گویای یک حقیقت بزرگ است: دانش، ملکِ طلقِ هیچ‌کس نیست. سازمان‌های امروز، هوشمندتر از آن هستند که فریب عناوینِ خودساخته را بخورند.

ما ضمن ارج نهادن به تلاش‌های رسانه‌های اصیل مددکاری اجتماعی، اعلام می‌کنیم که دورانِ «بودجه‌محوری» در آموزش‌های اجتماعی به پایان رسیده و عصرِ «تخصصِ متعهدانه» آغاز شده است. این پیروزی، نه فقط متعلق به مددکاران، بلکه متعلق به تمام کسانی است که به عدالت در توزیع آگاهی ایمان دارند.

تاب‌آوری، دیگر یک کالا نیست؛ یک فرهنگ است که به دست متخصصانِ واقعی، در رگ‌های سازمان‌ها جاری شده است.