کارگاه آموزشی «تاب آوری در شرایط جنگی و مدیریت استرس در خانواده» برای خانواده های کارکنان نیروی دریایی
کارگاه آموزشی یک روزه «تاب آوری در شرایط جنگی و مدیریت استرس در خانواده» روز سه شنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ با حضور جمعی از خانواده های کارکنان نیروی دریایی، در محل حسینیه شهرک شهید رجایی بندرانزلی برگزار شد.
این کارگاه با تدریس دکتر جواد طلسچی یکتا، مددکار اجتماعی، بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، مدیر مرکز خدمات بهزیستی مثبت زندگی و مدیر مرکز مشاوره خانواده قوه قضائیه بندرانزلی برگزار شد و با تمرکز بر نقش خانواده در حفظ آرامش، ثبات روانی و تقویت ظرفیت های مقابله ای در شرایط بحرانی، به بررسی مجموعه ای از مهارت ها و مولفه های کاربردی تاب آوری پرداخت.
تاب آوری خانواده در شرایط جنگی
در این کارگاه، مفهوم تاب آوری در شرایط جنگی صرفا به معنای تحمل فشار و سختی تعریف نشد، بلکه بر توانایی خانواده برای حفظ کارکرد، تصمیم گیری منطقی، مدیریت هیجانات و بازگشت تدریجی به تعادل پس از مواجهه با شرایط تهدیدآمیز تاکید شد.
از مهم ترین محورهای مطرح شده در این زمینه می توان به شناخت واکنش های طبیعی انسان در شرایط بحران، مدیریت ترس و اضطراب، حفظ امید واقع بینانه، تقویت احساس امنیت در خانواده، انعطاف پذیری در برابر تغییرات و استفاده از منابع حمایتی اشاره کرد.
همچنین بر اهمیت پرهیز از انتقال اضطراب و نگرانی بزرگسالان به کودکان و نوجوانان تاکید شد؛ چرا که نحوه مواجهه والدین با بحران می تواند نقش مهمی در شکل گیری احساس امنیت یا ناامنی در اعضای کم سن و سال خانواده داشته باشد.
مدیریت استرس و تنظیم هیجانات در خانواده
بخش دیگری از این برنامه آموزشی به مدیریت استرس در خانواده اختصاص داشت. در این بخش، راهکارهایی برای شناسایی عوامل استرس زا، کنترل واکنش های هیجانی، کاهش تنش های خانوادگی و جلوگیری از تبدیل فشارهای بیرونی به تعارضات درون خانواده مورد توجه قرار گرفت.
تاکید بر گفت و گوی موثر، گوش دادن فعال، همدلی، پذیرش تفاوت واکنش افراد در برابر بحران و ایجاد فضای امن برای بیان نگرانی ها و احساسات از دیگر مباحث مطرح شده در این کارگاه بود.
در شرایط بحرانی، خانواده می تواند یکی از مهم ترین منابع حمایت روانی و اجتماعی اعضای خود باشد. از این رو، تقویت ارتباطات خانوادگی و افزایش ظرفیت اعضای خانواده برای حمایت متقابل، از مولفه های مهم تاب آوری خانوادگی محسوب می شود.
نقش والدین در ایجاد احساس امنیت
در ادامه این کارگاه، به نقش والدین در مدیریت فضای روانی خانه پرداخته شد. توضیح داده شد که کودکان و نوجوانان بیش از آنکه صرفا از توصیه های کلامی والدین تاثیر بپذیرند، از رفتار، نحوه صحبت کردن و شیوه مواجهه آنان با بحران الگو می گیرند.
از این منظر، حفظ نظم و روال های روزمره تا حد امکان، پرهیز از انتشار اخبار و اطلاعات اضطراب زا بدون ضرورت، پاسخگویی متناسب با سن کودکان، تقویت ارتباط عاطفی و ایجاد حس تعلق خانوادگی می تواند به کاهش فشار روانی اعضای خانواده کمک کند.
تاب آوری؛ مهارتی برای زندگی در شرایط عدم قطعیت
دکتر طلسچی یکتا در این کارگاه با رویکردی کاربردی، تاب آوری را مجموعه ای از مهارت ها و ظرفیت هایی دانست که می توان آنها را در سطح فردی و خانوادگی تقویت کرد. در این نگاه، تاب آور بودن به معنای نداشتن ترس، اضطراب یا نگرانی نیست؛ بلکه به معنای توانایی مدیریت این احساسات و جلوگیری از مختل شدن عملکرد فرد و خانواده در مواجهه با شرایط دشوار است.
همچنین بر اهمیت تصمیم گیری در شرایط فشار، حل مسئله، خودمراقبتی، حمایت اجتماعی، ارتباط موثر، انعطاف پذیری شناختی و هیجانی و حفظ معنا و امید به عنوان عناصر مهم تاب آوری تاکید شد.
خانواده؛ نخستین شبکه حمایت در بحران
برگزاری چنین برنامه هایی برای خانواده های کارکنان نیروهای نظامی و انتظامی، با توجه به ماهیت خاص مسئولیت های شغلی این گروه ها، می تواند در افزایش آمادگی روانی و اجتماعی خانواده ها برای مواجهه با شرایط دشوار موثر باشد.
این کارگاه تلاش داشت با نگاهی علمی، اجتماعی و کاربردی، خانواده را نه صرفا به عنوان دریافت کننده خدمات، بلکه به عنوان یکی از مهم ترین ظرفیت های حمایت، مراقبت و بازسازی روانی در شرایط بحران مورد توجه قرار دهد.
کارگاه آموزشی یک روزه «تاب آوری در شرایط جنگی و مدیریت استرس در خانواده» روز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ در حسینیه شهرک شهید رجایی بندرانزلی برگزار شد و موضوعاتی همچون تاب آوری فردی و خانوادگی، مدیریت استرس و اضطراب، تنظیم هیجانات، ارتباط موثر، حفظ احساس امنیت، حمایت از کودکان و نوجوانان، حل مسئله، خودمراقبتی و تقویت شبکه حمایت خانوادگی در آن مورد توجه قرار گرفت.
