نقش کلینیکهای مددکاری اجتماعی در بحران
بازتعریف نقش کلینیکهای مددکاری اجتماعی در بحران و پس از آن: فراتر از انتظار و فرش قرمز
پایگاه خبری مددکار نیوز: در شرایط بحرانی کنونی، نیاز به خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. با این حال، ساختار و عملکرد کلینیکهای مددکاری اجتماعی در سالهای اخیر با چالشهایی مواجه بوده است.
این مطلب با تاکید بر ضرورت بازتعریف نقش این مراکز، بررسی میکند که چگونه میتوان با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود و اصلاح رویکردهای گذشته، آنها را به مؤثرترین شکل ممکن در ارائه خدمات روانیاجتماعی در شرایط جنگ و پس از آن به کار گرفت.
پایان انتظار و آغاز تحول: کلینیکهای مددکاری اجتماعی در آستانه دگرگونی
سالها پیش، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران در یادداشتی مهم، به این نکته اشاره کرد که مددکاران اجتماعی نباید منتظر “فرش قرمز” باشند.
این هشدار، امروز بیش از هر زمان دیگری به واقعیت پیوسته است. انتظار بازگشت به شرایط گذشته و احیای خدمات پیشین از طریق سازمان بهزیستی، نه عملی است و نه راهگشا.
واقعیت این است که بسیاری از کلینیکهای مددکاری اجتماعی، اکنون به مراکز مثبت زندگی تبدیل شدهاند و نباید تفکیک ماهیتی بین این دو ساختار قائل شد.
باید پذیرفت که در این سالها، کلینیکهای مددکاری اجتماعی صرفاً یک برگه مجوز مکتوب بر دیوارها بودهاند و فعالیت آنها محدود به ارائه خدمات محدود و اغلب روانشناختی بوده است.
برای خروج از این وضعیت، لازم است این مراکز به چرخه خدمات اجتماعی به صورت عادی بازگردند و نقش خود را به عنوان ارائه دهندگان خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی احیا کنند.
بازگشت به ریشهها: تجدید نظر در شکل خدمات کلینیکها
بررسی شکل خدمات کلینیکهای مددکاری اجتماعی در شش سال اخیر، نشان میدهد که با ایجاد مراکز مثبت زندگی، بسیاری از این مراکز به سمت ارائه مشاوره روانشناختی و اجتماعی سوق داده شدهاند تا بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. این رویکرد، اگرچه در شرایط خاص قابل درک است، اما با ماهیت و اهداف اصلی مددکاری اجتماعی مغایرت دارد.
باید توجه داشت که بازگشت به تجربه قبلی و تکرار قراردادهای مشخص با دفتر توانمندسازی خانواده و زنان، دیگر پاسخگوی نیازهای جامعه نیست. کلینیکهای مددکاری اجتماعی باید به شکل واقعی و استاندارد، خدمات کلینیکی و بالینی مددکاری اجتماعی را ارائه دهند.
کوچینگ و ارائه خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی نوین
کوچینگ، با انواع و اقسام رویکردهای خود، میتواند گرهگشای وضعیت شغلی امروز کلینیکهای مددکاری اجتماعی باشد.
این مراکز باید به شکل استاندارد، خدمات دهی به آحاد مختلف جامعه را در اولویت قرار دهند و از ظرفیتهای تخصصی مددکاران اجتماعی به نحو احسن استفاده کنند.
برنامههای آموزشی و کارگاههای تخصصی، میتوانند نقش مهمی در ارتقای دانش و مهارتهای مددکاران اجتماعی ایفا کنند. تجربه موفقیتآمیز برنامه آموزشی چند جلسهای در دانشگاه علامه طباطبایی با تدریس دکتر جواد طلسچی یکتا، نشان میدهد که میتوان با ارائه آموزشهای نوین، نگاه مددکاران اجتماعی را نسبت به خدمات دهی در کلینیکهای مددکاری اجتماعی تغییر داد.
تغییر نگرش و بینش مدیران کلینیکها
برای تحقق این تحول، لازم است بینش و نگرش مدیران کلینیکهای مددکاری اجتماعی نسبت به این شغل تغییر کند.
آنها باید درک کنند که مددکاری اجتماعی، فراتر از ارائه مشاوره ساده است و نیازمند تخصص، مهارت و دانش تخصصی است.
مدیران کلینیکها باید به دنبال جذب مددکاران اجتماعی متخصص و دارای تجربه باشند و از آنها در ارائه خدمات باکیفیت به جامعه حمایت کنند. آنها همچنین باید با سایر نهادها و سازمانهای حمایتی همکاری کنند و از ظرفیتهای آنها برای ارائه خدمات جامع و هماهنگ به جامعه استفاده کنند.
کلینیکهای مددکاری اجتماعی در خط مقدم حمایت روانیاجتماعی در شرایط بحران
در شرایط کنونی، با توجه به پیامدهای جنگ و بحرانهای متعدد، کلینیکهای مددکاری اجتماعی میتوانند در خط مقدم حمایت روانیاجتماعی قرار گیرند.
آنها میتوانند با ارائه خدمات تخصصی به افراد آسیبدیده، به کاهش اثرات منفی بحرانها و ارتقای سلامت روان جامعه کمک کنند.
- ارائه خدمات ارزیابی و تشخیص: مددکاران اجتماعی میتوانند با انجام ارزیابیهای دقیق، مشکلات روانی و اجتماعی افراد آسیبدیده را تشخیص دهند.
- ارائه خدمات مداخلاتی: مددکاران اجتماعی میتوانند با ارائه خدمات مداخلاتی (مانند مشاوره، رواندرمانی و حمایت اجتماعی)، به افراد آسیبدیده کمک کنند تا با مشکلات خود مقابله کنند.
- ارائه خدمات پیگیری و مراقبت: مددکاران اجتماعی میتوانند با ارائه خدمات پیگیری و مراقبت، از عود مشکلات روانی و اجتماعی افراد آسیبدیده جلوگیری کنند.
نتیجهگیری
بازتعریف نقش کلینیکهای مددکاری اجتماعی، یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
با پایان دادن به انتظار بازگشت به گذشته و بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، میتوان این مراکز را به مؤثرترین شکل ممکن در ارائه خدمات روانیاجتماعی در شرایط بحران و پس از آن به کار گرفت.
تغییر نگرش و بینش مدیران کلینیکها، ارتقای سطح آموزش مددکاران اجتماعی و ارائه خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی نوین، از جمله اقداماتی هستند که میتوانند به تحقق این هدف کمک کنند.
کلینیکهای مددکاری اجتماعی، با نقشآفرینی فعال و مؤثر، میتوانند در مسیر بهبود سلامت روان و رفاه جامعه گامهای موثری بردارند.
