تحول در پارادایم حمایتی اروپا؛ عبور از «صدقه» به سوی «حقوق شهروندی» معلولان
اختصاصی مددکار نیوز | در گامی بلند به سوی تحقق عدالت اجتماعی، کمیسیون اروپا در می ۲۰۲۶ از یک بسته حمایتی جسورانه رونمایی کرد که میتواند به عنوان الگویی برای «مددکاری اجتماعی حقوقمحور» در سطح جهانی تلقی شود.
این پکیج که با هدف ریشهکنی فقر و توانمندسازی ساختاری افراد دارای معلولیت طراحی شده، نشاندهنده چرخشی بنیادین از اقدامات اصلاحی کوتاهمدت به سمت تغییرات نهادی پایدار است.
استراتژی «اول مسکن» (Housing First)؛ فراتر از یک سقف
یکی از کلیدیترین محورهای این بسته حمایتی، جایگزینی مدلهای سنتیِ «اسکان اضطراری» با رویکرد Housing First است.
در این استراتژی، مسکن نه به عنوان پاداشِ توانمندسازی، بلکه به عنوان یک «حق اولیه و پیشنیاز» برای هرگونه مداخله مددکاری در نظر گرفته میشود.
- پایداری به جای اضطرار: به جای تکیه بر گرمخانهها و پناهگاههای موقت، تمرکز بر تامین مسکن دائمی و ایمن برای افراد درگیر فقر مطلق و کارتنخوابهاست.
- تسهیل بازتوانی: کارشناسان اتحادیه اروپا معتقدند زمانی که دغدغه مسکن رفع شود، مداخلات مددکاری اجتماعی برای بازگشت فرد به چرخه اشتغال و سلامت روان، اثربخشی دوچندانی خواهد داشت.
اتحاد برای زندگی مستقل؛ پایان عصر نهادگرایی
بخش دیگری از این پکیج، بر ایجاد «اتحاد اتحادیه اروپا برای حمایت از مراکز زندگی مستقل» متمرکز است. این طرح مستقیماً با اصول مددکاری اجتماعی مدرن که بر خودتعیینگری (Self-determination) تأکید دارد، همسو است.
- برچیدن دیوارهای آسایشگاهی: هدف اصلی این اتحاد، انتقال معلولان از مراکز نگهداری بزرگ و ایزوله به سمت خانههای کوچک و مستقل در قلب جوامع محلی است.
- تکنولوژیهای کمکی: بخشی از بودجه این طرح به بومیسازی فناوریهای هوشمند برای تسهیل زندگی روزمره معلولان اختصاص یافته تا وابستگی آنها به مراقبان کاهش یابد.
مبارزه با فقر سیستماتیک تا افق ۲۰۳۰
اتحادیه اروپا با تدوین این بسته، متعهد شده است که نرخ فقر را تا سال ۲۰۳۰ به حداقل ممکن برساند.
تفاوت اصلی این طرح با برنامههای پیشین در «حقوقمحور» بودن آن است؛ به این معنا که حمایتهای مالی و اجتماعی نه بر اساس «نیازهای ترحمبرانگیز»، بلکه به عنوان «مطالبه قانونی شهروندی» تعریف شدهاند.
تحلیل مددکار نیوز: درسهایی برای مددکاری اجتماعی مُدرن در ایران
این رویکرد کمیسیون اروپا، ضرورت گذار از مددکاری «خیریهمحور» به «علمی و ساختاری» را بیش از پیش نمایان میکند.
تمرکز بر حقوق معلولان برای حضور فعال در جامعه و تأمین مسکن به عنوان زیربنای ثبات اجتماعی، میتواند الهامبخش سیاستگذاران حوزه رفاه و تامین اجتماعی در کشور باشد.
تحقق این اهداف، مستلزم آن است که مددکاران اجتماعی نه صرفاً به عنوان توزیعکنندگان منابع، بلکه به عنوان «مدافعان حقوقی» و «تسهیلگران زندگی مستقل» در جامعه نقشآفرینی کنند.
پایگاه خبری مددکار نیوز
پیشرو در ترویج استانداردهای جهانی مددکاری اجتماعی در ایران
