تابآوری اجتماعی؛ مهارتی ضروری برای مقابله با بحرانها
پایگاه خبری مددکار نیوز – سازمان بهزیستی کشور در یکی از مطالب اخیر خود، به نقل از سید حسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی و رئیس انجمن مددکاران اجتماعی، به بررسی جامع مفهوم تابآوری اجتماعی و نقش آن در کاهش پیامدهای منفی بحرانهای گوناگون پرداخته است.
تعریف تابآوری اجتماعی
تابآوری بهعنوان ظرفیت و توانایی افراد، خانوادهها و جوامع برای یادگیری، سازگاری و تطبیق با تغییرات تحمیلشده توصیف میشود؛ یعنی داشتن «آغازی همیشگی» که امکان عبور و بازگشت به وضعیت عادی را فراهم میکند.
زمینه تجربی در ایران
اقتصاد، سیاست، سیلها، زلزلهها، طوفانها، بحرانهای بهداشتی (چه در سالهای ۹۶، ۹۸، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ و یا بیماری کووید‑۱۹) و حوادث دیگر، نمونههای بحرانهایی هستند که جامعه ایرانی تجربه کرده و بسیاری از آنها هنوز بهطور کامل رفع نشدهاند.
مهارتهای فردی و اجتماعی برای مدیریت مؤثر
-
- تابآوری فردی: افراد را توانمند میسازد تا بهصورت مستقل از شرایط دشوار عبور کنند و از آسیبهای روانی‑جسمانی جلوگیری نمایند.
- تابآوری اجتماعی: بهعنوان ظرفیت گروهی برای مقابله مشارکتی، ایجاد چارچوبها و معانی جدید در پاسخ به نوسانات اجتماعی شناخته میشود. این مهارت نه تنها اعتماد بهنفس و حل مسئله را تقویت میکند، بلکه ارتباطات مثبت و همبستگی را در جامعه تثبیت میگرداند.
عوامل مؤثر در تقویت تابآوری
-
- آموزش و پرورش: تابآوری قابل فراگیری است؛ مدارس، رسانهها و خانوادهها میتوانند با برنامههای آموزشی مناسب، مهارتهای مقابلهای، تفکر انتقادی و امید را در نسلهای آینده پرورش دهند.
- تنوع اقتصادی و نوآوری: جوامعی که به یک حوزه محدود متکیاند، در برابر شوکهای اقتصادی و زیستمحیطی آسیبپذیرند؛ سرمایهگذاری در تنوع شغلی، فناوری و کارآفرینی میتواند مقاومت جامعه را افزایش دهد.
- پایداری زیستمحیطی: حفظ اکوسیستمها، صرفهجویی در انرژی و کاهش آسیبپذیریهای محیطی، بهطور مستقیم به تابآوری اجتماعی افزوده و نسلهای آینده را از لحاظ اجتماعی و زیستمحیطی تقویت میکند.
- حمایت روانشناختی و امید: اقدامات مقابلهای مثبت (روحیه، امید) نسبت به واکنشهای منفی (ترس، اضطراب) تأثیر بسزایی در افزایش تابآوری دارند؛ این موارد نیازمند شفافیت سیاستها، توزیع عادلانه منابع و برنامههای آمادگی برای بلایاست.
نقش نهادینهسازی تابآوری در جامعه
گسترش تابآوری اجتماعی میتواند همبستگی را در زمان بحران تقویت کند و از بروز پیامدهای منفی بحرانهای خانوادگی و اجتماعی جلوگیری نماید. این مهارت، بهعنوان «یک ضرورت نهیک اختیار» برای حفظ سلامت اجتماعی شناخته میشود.
پیشنهادات عملی
-
- گنجاندن دورههای آموزشی تابآوری در برنامههای درسی؛
- برگزاری کارگاههای آموزش مدیریت استرس برای خانوادهها؛
- ترویج پروژههای نوآورانه اقتصادی در سطح محلی؛
- اجرای کمپینهای آگاهیسازی در رسانههای ملی و محلی درباره اهمیت امید و روحیه مثبت.
پایان پیام
در پایان این مطلب، سید حسن موسوی چلک ضمن تبریک عید نوروز ۱۴۰۵، آرزوی صلح، آرامش و بهبود وضعیت برای تمام مردم ایران و جهان را اعلام کرد و تأکید کرد که تابآوری اجتماعی میتواند مسیر تبدیل بحران به فرصت را هموار سازد.
این خبر بهصورت کامل در پایگاه اطلاعرسانی سازمان بهزیستی کشور منتشر شده و بر پایهی نقل قولهای سید حسن موسوی چلک تنظیم گردیده.
